• گروه ادبیات کودک و نوجوان

  راهنمای انتخاب یک کتاب خوب برای کودک

  نوشته شده توسط Maryam در 25 مارس 2021 در 22:25

  وقتی می خواهید در جمع کودکان شوید و برای آنها کتاب بخوانید، این سوال مطرح می شود که چه کتابی مناسب است؟ شاید ساده ترین پاسخ برای انتخاب یک کتاب خوب برای کودکان گروه سنی باشد. همچون گروه‌بندی معروف سنی، که کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ارائه نموده است که می‌توان روی اکثر کتاب‌های کانون دید.
  گروه الف: سال‌های قبل از دبستان
  گروه ب: سال‌های آغاز دبستان (کلاس‌های اول، دوم و سوم)
  گروه ج: سال‌های پایان دبستان (کلاس‌های چهارم و پنجم)
  گروه د: دوره‌ی راهنمایی
  گروه ه: سال‌های دبیرستان
  و یا دسته‌بندی جدید دیگری که باز کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ارائه نموده است.
  گروه رده بندی سنی
  +0 نوزاد
  +2 نوگام
  +4 نوباوه
  +7 نوخوان
  +9 نونهال
  +12 نونگاه
  +15 نوجوان
  اولیای تربیتی، مربیان و پژوهش‌گران
  اما آیا واقعا پاسخ درست و کاملی است و شما می توانید فرض مثال برای کودکان هفت تا نه سال (گروه سنی ب/ نونهال) کتاب های از این طرف نگاه کن،کارخانه ی همه کاره و یک قاچ هندوانه را که ناشر مناسب این گروه سنی می داند با آسودگی خاطر انتخاب کنید و مطمئن باشید که مورد استقبال کودکان قرار می گیرد؟
  اما تجربه من به عنوان یک مربی چیز دیگری می گوید کتاب یک قاچ هندوانه را به دفعات برای کودکان پیش دبستانی شش ساله بکار برده ام و مورد استقبال شان هم قرار گرفته است و یا کتاب کارخانه ی همه کاره مورد استقبال کودکان چهارم و پنجم دبستانی هم بوده است.
  علاوه بر این کتاب های کودکی که از ناشرین دیگر است گروه های سنی در آنها درج نشده است. همچنین کودکان مثل سایر انسان ها دارای تفاوت های فردی و علاقه های متفاوت هستند. بنابراین نمی توان به گروه‌بندی های سنی مندرج روی جلد کتاب های کودک اکتفا کرد.
  پس باید چکار کرد؟ و برای انتخاب یک کتاب خوب علاوه بر سن کودک باید به چه چیزهایی توجه کنیم؟
  اول از همه باید به خود کودکان نگاه کنیم. ببینیم دایره‌ی واژگانی آنها در چه حد گسترده است؟ هنگام انتخاب کتاب از خود بپرسیم آیا ممکن است این کتاب واژه ها، عبارت ها و مفاهیمی داشته باشد که درکش برای کودکانی که قرار است این کتاب را در جمع شان بخوانیم یا هم خوانی و یا حتی قصه گویی کنیم سخت و نامفهوم باشد.
  بنگریم ببینیم آن کودکان در چه بستر و محیط اجتماعی رشد یافته اند. باید دید محل زندگی کودکانی که می خواهیم برایشان کتاب انتخاب کنیم شهر است یا روستا، محروم است یا برخوردار. به عنوان یک مربی باید حواسمان به ارزش ها و ضد ارزش های رایج، هنجارهای درست و نادرست، فرهنگ و نگرش غالب و حتی عادت های درست و غلط رواج یافته در یک اجتماع باشد. حتی اگر قرار بر آموزش و اصلاح یک غلط رایج باشیم نمی توانیم سراغ کتابی برویم که به صورت واضح آن اشتباه را نکوهش کرده باشد.
  به پیشینه‌ی مطالعاتی کودکان توجه کنیم. کتابخوان بودن یا نبودن کودکان به ما می گوید چقدر و به چه میزان به عامل سن توجه داشته باشیم. همچنین لزوم پرداختن به مقدمه ها و پیش فعالیت های کتابخوانی را بر ما روشن می کند. این پیش فعالیت ها می تواند یک گفتگوی ساده و معارفه باشد یا نشان دادن یک عکس و تصویر و گفتگو درباره ی آن باشد و یا استفاده از کارت هایی باشد که در یک کارت یک قصه را روایت می کند.
  و پس لحاظ کردن موارد بالا، برای یک انتخاب خوب این موارد می تواند راهنمایی کند چه کتابی را تهیه کنیم.
  • جوایز ادبی معتبر: کتاب هایی که جوایز ادبی معتبری چون جایزه ی هانس کریستین اندرسن، مدال نیوبری، جایزه ی هوگو، جایزه ی آسترید لیندگرن، مدال کارنگی، جایزه ی تصویرگری براتیسلاوا، جایزه ی کتاب سال در بخش کودک و نوجوان و جوایز ادبی گویدرز را دریافت کرده اند می تواند شما را مطمئن کند که انتخاب خوبی کرده اید.
  • نویسنده: برخی از نویسندگان هستند که معمولا کتاب های خوبی تولید کرده و می کنند پس نام آنها راهنمای خوبی است برای تهیه کتاب. نویسندگانی چون پیتر اچ رینولدز، دیوید کالی، احمد اکبرپور، فرهاد حسن زاده، لئو لیونی،رولد دال، اولیور جفرز، دیوید آلموند، جمشید خانیان، کلر ژوبرت، محمدرضا شمس، لوئیس سکر، شل سیلور استاین، لوییس لوری، سروناز پریشان زاده، سیدعلی شجاعی، مگان مک دونالد، جف کنی، شینسوکه یوشی تکه، صمد بهرنگی و شهرام شفیعی.
  • مترجم: برخی از مترجم ها هستند که همچون نویسندگان معمولا کتاب های خوبی را ترجمه می کنند و نام آنها بر روی جلد کتاب ها کمک می کند تا با اطمینان بیشتری کتاب را تهیه کرد. مترجم هایی چون رضی هیرمندی، محمدرضا ملکی، بیتا ابراهیمی، محبوبه نجف خانی، کیوان عبیدی آشتیانی، حسین ابراهیمی الوند و بهار اشراق.
  • فهرست برگزیده: لیستی که نهادها، بنیادها، انجمن ها و سازمان های دوست دار کتاب کودک منتشر می کنند برای تهیه کتاب خوب کودک قابل اعتماد است. چون فهرست افتخار دفتر بین المللی کتاب برای نسل جوان(IBBY)، فهرست لاک پشت پرنده، فهرست کتاب های پر فروش نیویرک تایمز، فهرست شورای کتاب کودک و فهرست برترین رمان های نوجوان.
  • ناشر: شناخت ناشرین معتبر در حوزه ی کتاب کودک هم راهنمای خوبی است در این زمینه. ناشرینی چون کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، پرتقال، بخش کتاب کودک انتشارات فاطمی کتاب طوطی، پرتقال، زعفران، بخش کتاب کودک و نوجوان نشر چشمه کتاب چ، پیدایش، موسسه کودکان دنیا، شهر قلم، افق و شهرتاش.
  • موضوع و محتوای کتاب: البته در این مورد سه عامل تعیین کننده است اول علاقه ی کودکان دوم محتوای کتاب انتقال دهنده ی یأس و ناامیدی، خشونت، بزهکاری و انحرافات اخلاقی نباشد سوم قصد و هدفی که ممکن است از کتاب خوانی برای کودکان به عنوان مربی داشته باشیم. و دیگر اینکه به موضوعات و ژانرهای مختلف توجه کنیم و تنها به موضوع بسنده نکنیم.
  • گروه سنی: توجه به گروه سنی کودکانی که برای آنها کتاب تهیه می شود نیز ضرورت دارد. دقت به گروه سنی راهنمایی می کند که تا حدودی کتاب مناسب و نزدیک به ویژگی های رشد شناختی و عاطفی کودکان تهیه کنیم.

  مریم عفتی

  Maryam پاسخ داد 5 سال، 6 ماه پیش 1 عضو · 0 پاسخ ها
• 0 پاسخ ها

برای پاسخ دادن وارد سایت شوید